مقالات, مقاله های آموزشی

مزاج شناسی

_ مزاج من چیه! _ چطوری مزاجمو تشخیص بدم! _ مزاج من چی باشه بهتره! _ من صفراوی مزاجم، برای درمان یبوستم چه توصیه‌ای دارید و چه دارویی تجویز می‌کنید!

این‌ها سوالاتیست که همیشه در فضای مجازی و یا در مراجعه به پزشک متخصص طب سنتی پرسیده می‌شود!

فاکتور مهمی که طب سنتی رو از طب مدرن متمایز می‌کند، دیدگاه مزاجی و کل نگری آن است. اما همین موضوع یکم ایهام و ابهام ایجاد کرده است و همه فکر می‌کنند برای درمان بیماری‌ها، دانستن مزاج عمومی و کلی بدن فرد کفایت می‌کند، در حالی که ….

دانستن مزاج عمومی بدن، درمان بیماری امکانپذیر است؟

مدام نپرسید مزاج من چیست! و فراموش نکنید که «برای درمان بیماری‌ها» دانستن مزاج عمومی فرد به تنهایی کمک کننده نیست! بلکه باید به همه نکات زیر نیز توجه شود:

  • مزاج اولیه، پایه و مادرزادی بدن فرد چیست!
  • فرد در حال حاضر چه مزاجی دارد؟
  • آیا مزاج فرد با مزاج سن و مزاج جنس و .. متناسب است!
  • آیا مزاج از حالت تعادل خارج شده است یا خیر!
  • اگر مزاج از حالت اعتدال خارج شده، میزان تغییر مزاج نسبت به حد متعادل چقدر است!
  • آیا اصلاً بیماری فرد ناشی از عدم تعادل مزاج است؟

تازه اینو نگفتم براتون …

  • عضوهای مختلف بدن، مزاج‌های متفاوتی دارند.
  • در بیماری‌ها، بررسی تغییر مزاج خود عضو هم اهمیت دارد.
  • مزاج فصل و مزاج شبانه روز هم باید در نظر گرفته شود.

(یک درمان موثر برای یک بیماری خاص در فصل دیگر همان تأثیر را ندارد).

برای درمان موفق بیماری، دانستن مزاج عمومی، کافی نیست!
برای درمان موفق بیماری، دانستن مزاج عمومی، کافی نیست!

اصل قضیه اینجاست…

بعد از شناخت انواع مزاج، تازه باید بدانیم چه مدت و به چه میزان، اصلاح مزاج ضرورت دارد.

چرا که با افراط در درمان، ممکنه مزاج غیرطبیعی دیگری ایجاد شود.

تا حالا چند بار در صفحات و کانال‌های مختلف با این پست‌ها مواجه شدید که اگر این مشکل را دارید، اگر چنین و چنان هستید! حتما دچار سوء مزاج بلغم و سودا شدید و براتون دارو و دمنوش بلغم زدا و سودازدا تجویز کردند؟ این هم جزء همون باورها و شایعات غلط و اظهارنظرهای سطحیه که به علت نداشتن علم کافی، در فضای مجازی دست به دست میشه.

اما واقعیت چیست!

  • هر فردی با هر مزاجی، اگه دستورالعمل‌های مطابق مزاجش را رعایت نکند، مستعد ابتلا به یک سری بیماری‌ها می‌شود و همه بیماری ها ناشی از سردی و افزایش بلغم و سودا نیست،
  • دوماً کلی علت برای بیماری‌ها وجود دارد که هیچ ربطی به بلغم و سودا و سوء مزاج ندارند.
استعداد ابتلاء به بیماری‌ها در مزاج‌های مختلف
استعداد ابتلاء به بیماری‌ها در مزاج‌های مختلف

استعداد ابتلاء به بیماری‌ها در مزاج‌های مختلف

مزاج در استعداد ابتلا به یک بیمارک یا مقاومت به بیمـارک دیگر نیز موثر می‌باشد، در واقع هر فرد با مزاج خاصی، در صورت عدم رعایت دستورهای مطابق با مزاجش، استعداد بیشتری برای ابتلاء به یک سری از اختلالات و بیماری‌ها دارد.

پس شما دوستان عزیزی که دارای مزاج سرد و تر یا سرد و خشک هستید، فکر نکنید هر چی مریضی تو کره زمینه فقط قراره گریبان شما رو بگیره …

افراد با مزاج گرم و تر

این افراد در صورت عدم رعایت دستورات و تدابیر مزاجی، استعداد بیشتری برای بروز علائم و بیماری‌های ذیل دارند:

  • سردرد
  • پرخوابی
  • هماچوری (مشاهده خون در ادرار)
  • خستگی
  • چاقی
  • ضعف جنسی
  • آکنه‌های قرمز و خونریزی دهنده و دمل‌های پوستی
  • تپش قلب و بیماری‌های قلبی و عروقی
  • سکته
  • فشارخون بالا
  • دیابت (در یک مطالعه موردی، مشاهده شد که افـراد با مـزاج گـرم و تـر استعداد بیشتری برای ابتلاء به دیابت دارند و گروه مزاج سرد و تر در رتبه دوم قـرار دارنـد).
بیشتر بخوانید
غلبه خلط دم (خون) از دیدگاه طب سنتی

افراد با مزاج گرم و خشک 

این افراد در صورت عدم رعایت دستورات و تدابیر مزاجی، استعداد بیشتری برای بروز علائم و بیماری های ذیل دارند:

  • اضطراب و تنش
  • میگرن / وزوزگوش
  • طپش قلب
  • مشکلات مغزی و جنون
  • مشکلات کبدی / سنگ کیسه صفرا / اسهال خونی
  • لک بینی و افزایش خونریزی هنگام پریود
  • انزال زودرس
  • تلخی دهان / سوزش معده
  • سرفه خشک
  • بی خوابی
  • لاغری
  • اگزما و کهیر
  • هپاتیت و زردی
  • احساس گزگز و سوزن سوزن شدن بدن / داغ شدن بدن
  • سوزش مقعد یا سوزش مجاری ادراری تناسلی
  • سفیدی زودرس مو، چرب شدن و ریزش مو و حتی طاسی سر
بیشتر بخوانید
غلبه صفرا و هشت نشانه از آن در بدن!

افراد با مزاج سرد و تر

این افراد در صورت عدم رعایت دستورات و تدابیر مزاجی، استعداد بیشتری برای بروز علائم و بیماری های ذیل دارند:

  • عطسه
  • سردرد
  • کاهش حافظه
  • صرع
  • خواب آلودگی و پرخوابی
  • آسم / برونشیت/ سینه پهلو/ آب آوردن ریه
  • آب مروارید
  • سینوزیت و پولیپ بینی
  • شلی دریچه قلب و سکته انقباضی
  • التهاب و بزرگ شدن لوزه‌‌ها
  • مشکلات گوارشی/ ریفلاکس معده به مری / آروغ ترش/ ضعف هضم/ نفخ
  • خیس کردن بستر
  • سوزش ادرار
  • بیماری های روماتیسمی / دردها و التهاب‌‌های مفصلی
  • تخمدان متورم، کیست تخمدان، ناباروری، تاخیر در پریود، سقط جنین، ترشحات رقیق رحمی
  •  کم کاری کلیه، سنگ کلیه، افتادگی اندام تناسلی
  • لکنت زیان، ناشنوایی مقطعی
  • برص، پیسی یا ویتیلیگو
  • بزرگ شدن پروستات
افراد با مزاج سرد و خشک 

افراد سوداوی مزاج در صورت عدم رعایت دستورات مزاجی، استعداد بیشتری برای بروز علائم و بیماری‌‌ها ذیل دارند:

  • بیماری‌های اعصاب و روان / افسردگی
  • بی‌‌خوابی
  • لخته شدن خون
  • لرزش و تیک
  • آترواسکلروز (تصلب شرایین)
  • بواسیر
  • نفخ / درد معده
  • یبوست / بواسیر (هموروئید)
  • خشکی پوست و ترک پوست
  • اگزما / بیماری صدف یا پسوریازیس / بیماری لوپوس
  • پیرچشمی یا کاهش دید
  • واریس و یا داء الفیل (چاقی زیاد پا) / واریکوسل

نکته مهم

وجود بیماری راه تشخیص مزاج نیست، مثلاً اگر شما به سردرد و میگرن دچار می‌شوید نباید با خود بگویید پس مزاج من گرم و تر است. همه مزاج‌ها ممکن است سردرد را تجربه کنند اما افراد با مزاج گرم و تر و سرد و تر در صورت عدم رعایت تدابیر، احتمال بیشتری دارد به این عارضه دچار شوند و در این خصوص مستعدتر از سایر مزاج‌ها هستند.

تعریف و علل عمده بیماری‌ها از منظر طب ایرانی

در یک تعریف ساده، اختلال عملکرد عضو بیماری محسوب می‌شود.

از منظر طب ایرانی، علت عمده انواع بیماری‌ها در سه دسته زیر خلاصه می‌شوند:

  • سوء مزاج: همان غلبه سردی، گرمی و بلغم و سودا و …
  • سوء هیات و ترکیب: یعنی شکل و ترکیب عضوی مشکل دارد یا سرجاش نیست، مثلاً فردی، به صورت مادرزادی مجاری صفراویش تنگ شده باشد، یا معده ‌اش بزرگتر یا کوچکتر از حد نرمال باشد و …
  • تفرق و اتصال: یعنی بیماری ناشی از پارگی، دررفتگی چه ظاهری و چه در احشاء درونی باشد.

خوددرمانی و خودتشخیصی و اعتماد به افرادنامعتبر ممنوع!!!

چندی پیش یک بیمار با مشکل معده به یکی از متخصصین طب سنتی مراجعه می‌کند که طی بررسی مشخص می‌شود معده اش سوء مزاج نداشته و با وجود رعایت اصول ششگانه طب سنتی، مشکل همچنان پابرجاست.

اما طی بررسی متخصص گوارش و تشخیص آندوسکوپی مشخص گردیده بود که سوراخ دیافراگم که بین مری و معده فاصله انداخته، گشادتر از حالت عادیست و بخشی از معده از این سوراخ گذشته و در آن گیر کرده است یعنی یک جور بیماری ناشی از سوء هیات و ترکیب.

که درمان این بیماری یا جراحی و جاانداختن معده است یا پرهیزات جدی غذایی و آداب تغذیه خصوصاً خوردن غذا در وعده های متعدد اما در هر وعده به مقدار کم.

در این حالت متوجه شدید که بیماری فقط از سوء مزاج معده و افزایش سردی معده نبوده و نه بارهنگ می‌خواد و نه دوای بلغم!!!

خوددرمانی و خودتشخیصی و اعتماد به افرادنامعتبر ممنوع!!!
خوددرمانی و خودتشخیصی و اعتماد به افرادنامعتبر ممنوع!!!

حالا چه کار کنیم، چاره چیست؟

مخاطبان و همراهان عزیز، فقط:

  • آگاه باشید و برای سلامتی خود ارزش قائل شوید.
  • در فضاهای مجازی دنبال درمان مشکلات جدی خود نباشید.
  • روش درمان دوست شما قرار نیست برای شما هم جوابگو باشد.
  • مطالب پزشکی و علمی را فقط از منابع و افراد معتبر که تخصص دارند، بپذیرید.
  • تشخیص و درمان قطعی را به متخصصان این علم بسپارید.

حرف پایانی

مزاج و سوء مزاج در استعداد ابتلاء به یک بیماری یا مقاومت به بیماری دیگر موثراند، اما نمی‌توان گفت همه بیماری‌ها ناشی از عدم تعادل مزاج یا غلبه اخلاط به ویژه غلبه بلغم و سودا در بدن ماست.

گاهی علل دیگری نیز دخیل هستند که تشخیص و درمان قطعی آن توسط متخصصین این حیطه امکانپذیر است.

پس اگر به سلامتی خود اهمیت می‌دهید:

برای رفع مشکل خود، به افراد و پیج‌های نامعتبر و غیرمتخصص مراجعه نکرده و به دنبال خوددرمانی نباشید، چه بسا که ممکن است با تشخیص و تجویز اشتباه، مشکل شما حادتر شود.

«کسی که مزاج خود را بشناسد و تعادل را رعایت کند هرگز بیمار نمی‌شود»

پس نتیجه می‌گیریم…

«دانستن مزاج کلی بدن، به تنهایی برای درمان موفق کافی نیست»

از طرفی این پزشک متخصص طب سنتی است که با معاینه و بررسی وضعیت بالینی فرد، با شناخت این مزاج‌ها و با توجه به سردی، گرمی، خشکی و تری مزاج، درمان مناسب رو انتخاب می‌کند.

بنابراین با چسباندن برچسب صفرایی و سودایی و بلغمی و … به خود و بقیه شروع به تجویز داروهای مختلف برای درمان و اصلاح مزاج، نکنید.

و از همه مهمتر در فضای مجازی با پرسیدن سوالاتی مانند این که من صفراوی مزاجم، برای تلخی دهان من چه درمانی وجود دارد؟ و سوالاتی مشابه این، به دنبال درمان نباشیم.

حرف پایانی…

مزاج و سوء مزاج در استعداد ابتلاء به یک بیماری یا مقاومت به بیماری دیگر موثراند، اما نمی‌توان گفت همه بیماری‌ها ناشی از عدم تعادل مزاج یا غلبه اخلاط به ویژه غلبه بلغم و سودا در بدن ماست.

گاهی علل دیگری نیز دخیل هستند که تشخیص و درمان قطعی آن توسط متخصصین این حیطه امکانپذیر است.

پس اگر به سلامتی خود اهمیت می‌دهید:

برای رفع مشکل خود، به افراد و پیج‌های نامعتبر و غیرمتخصص مراجعه نکرده و به دنبال خوددرمانی نباشید، چه بسا که ممکن است با تشخیص و تجویز اشتباه، مشکل شما حادتر شود.

«کسی که مزاج خود را بشناسد و تعادل را رعایت کند هرگز بیمار نمی‌شود»

این را بدانید دانستن مزاج کلی بدنتان خوب و لازم است اما برای درمان موفق، کافی نیست و باید فاکتورهای دیگری هم بررسی شود.

در آخر توصیه می‌شود جهت تعیین مزاج خود (نه سوء مزاج و یا تدابیر درمانی) حتماً از پرسشنامه استاندارد که نمونه‌های معتبر و مختلف آن در آزمون‌های مزاج‌شناسی سایت طبایع وجود دارد استفاده نموده یا به سلامتکده‌ها و متخصصین طب سنتی جهت تعیین دقیق مزاج خود مراجعه کنید و خوددرمانی را آغاز ننمایید.

منبع

تیم محتوایی طبایع

خانم دکتر سمیه ذاکری 

خانم دکتر مژده فیروزی

خانم دکتر زهرا صالحی (متخصص کودکان و دستیار دکتری تخصصی طب سنتی ایران)

تدوین:مینو غفوری ساداتیه

تلفن:09308743868

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

12 + پنج =